ADN, Nieuws

Schepen onder stikstof brengen (Inertiseren)

on

More in ADN:

Het onder stikstof brengen van een tankschip (inertiseren) is een kritieke veiligheidsmaatregel bij het vervoer en de overslag van brandbare of explosieve vloeistoffen en dampen. Door het zuurstofgehalte in de tankatmosfeer te verlagen tot onder de explosiegrens, wordt de vorming van een ontvlambaar mengsel onmogelijk gemaakt.

Er zijn verschillende situaties wanneer stikstof (N2) gebruikt kan worden:

  • Bij het leegblazen van leidingen van de wal naar het schip toe met behulp van stikstof.
  • Na beladen het afdekken van de lading ten behoeve van kwaliteitsbewaking met stikstof (Stikstofdeken)
  • Voor belading inertiseren van de ladingsank(s)

Hier zullen we alleen het inertiseren behandelen van de ladingtank(s)voor belading.

Doel van het inertiseren is:

  • Het verlagen van het zuurstofgehalte tot onder 8 volumeprocent (streefwaarde circa 5 volumeprocent);
  • Het voorkomen van ontploffingsgevaar;
  • Het beschermen van het product tegen oxidatie of vocht;
  • Het creëren van veilige condities bij laden, lossen of inert transport.

Stikstof is onzichtbaar, reukloos en verdringt zuurstof. Eén ademteug in een zuurstofarme atmosfeer kan leiden tot bewusteloosheid en overlijden. Er is geen waarschuwingssignaal voor de mens.

Werk daarom altijd onder strikte veiligheidsmaatregelen:

  • Draag een goedgekeurde zuurstofmeter en bewaak de luchtkwaliteit continu;
  • Betreed geen tanks of besloten ruimtes zonder gasvrijverklaring waarin ook het zuurstofgehalte is vermeld;
  • Gebruik ademlucht of onafhankelijke ademhalingsbescherming bij twijfel;
  • Voer deze werkzaamheden alleen uit met bevoegd en geïnstrueerd personeel;
  • Volg de voorschriften van ADN, ISGINTT en de terminalprocedures.

Stappenplan inertiseren

1. Voorbereiding

  • Controleer of de tanks schoon of gasvrij zijn, tenzij inert transport wordt uitgevoerd.
  • Controleer leidingen, afsluiters, P/V-kleppen en meetpunten.
  • Controleer de stikstofvoorziening, zowel aan boord als vanaf wal.
  • Controleer of de tanks goed kunnen ontluchten.
  • Meet en registreer het beginnende zuurstofgehalte in elke tank.
  • Gebruik alleen gekalibreerde meetapparatuur.

2. Aansluiten stikstofbron

  • Sluit de stikstofslang veilig en lekvrij aan op de inertgasleiding of dekleiding.
  • Controleer de koppelingen en de reduceerdruk.
  • Open de toevoer langzaam en gecontroleerd om drukschokken en statische ontlading te voorkomen.
  • Stel de werkdruk in volgens de instructies van schip of terminal.
  • Inertiseren mag nooit worden gestart bij afgesloten of geblokkeerde ontluchting.

3. Inertiseren van de tank

  • Laat stikstof de tank instromen zodat lucht via de ontluchting wordt verdrongen.
  • Meet regelmatig het zuurstofgehalte tijdens het inertiseren.
  • Inertiseer tot het zuurstofgehalte lager is dan 8 volumeprocent (streefwaarde 5 volumeprocent).
  • Houd een lichte overdruk aan tussen 0,02 en 0,05 bar.
  • Bewaak druk, temperatuur en stroming voortdurend.
  • Plaats stikstoflabels op iedere geïnertiseerde tank.

Indicatie:
Voor een tank van 1000 m³ duurt het inertiseren ongeveer twee tot drie uur bij een stikstofdebiet van 1000 Nm³ per uur. De exacte duur is afhankelijk van temperatuur, vochtigheid en dampdruk.

4. Stabiliseren en beveiligen

  • Zodra de gewenste zuurstofwaarde is bereikt, kan de stikstofstroom worden verminderd of afgesloten.
  • Houd een lichte overdruk aan om indringen van lucht te voorkomen. Vooral in het voor- en najaar kunnen grote temperatuurverschillen overdag en ’s nachts voorkomen waardoor het indringen van buitenlucht in de tanks door onderdruk kunnen voorkomen.
  • Controleer P/V-kleppen en beveiligingssystemen op hun goede werking.
  • Herhaal zuurstofmetingen regelmatig, vooral bij temperatuurwisselingen.

Ventileren mag nooit zonder gasvrijverklaring of duidelijke opdracht van een bevoegde persoon. (ADN en CDNI wetgeving)

5. Controle, documentatie en vrijgave

  • Meet het zuurstofgehalte in alle tanks op 3 verschillende hoogtes, manifolds en leidingen.
  • Registreer alle meetwaarden, tijdstippen en namen van uitvoerend personeel.
  • Noteer datum, tanknummers, druk en zuurstofwaarde.
  • Voeg de gegevens toe aan het veiligheidslogboek en de Ship/Shore Safety Checklist indien van toepassing.
  • Pas de gasvrijverklaring of inertverklaring aan volgens de geldende voorschriften.
  • Tanks blijven onder lichte overdruk tot het laden, lossen of transport begint.

Typische toepassingen

  • Voorbereiding op laden of lossen van brandbare producten.
  • Inert transport van gevaarlijke stoffen.
  • Bescherming van productkwaliteit tegen vocht of oxidatie.
  • Droogblazen van leidingen of ballasttanks.
  • Voorbereiding op onderhoudswerkzaamheden.

Regelgeving en referenties

De volgende wet- en regelgeving is van toepassing op inertiseren:

Toelichting op wetgeving en praktijk

Naast de internationale veiligheidsregels van ADN en ISGINTT is ook de Nederlandse Arbowetgeving van toepassing op werkzaamheden waarbij stikstof wordt gebruikt of waarbij een zuurstofarme atmosfeer kan ontstaan.

De Arbowet en het Arbobesluit verplichten werkgevers en gezagvoerders om:
– risico’s vooraf te inventariseren en passende veiligheidsmaatregelen te treffen;
– veilige werkprocedures vast te leggen;
– te zorgen voor gasdetectie en persoonlijke beschermingsmiddelen;
– medewerkers te instrueren en te trainen;
– de veiligheid continu te bewaken.

Deze nationale wetgeving sluit aan op de internationale verplichtingen uit ADN en ISGINTT. De Arbowet staat geen risico’s toe: werkzaamheden in een zuurstofarme omgeving zijn uitsluitend toegestaan wanneer de situatie aantoonbaar veilig is, of wanneer aanvullende beschermingsmaatregelen zijn genomen (zoals ademlucht, gasdetectie en toezicht).

Belangrijk hierbij is dat een tankbetreding niet automatisch een extern gasvrij certificaat vereist, mits:
– alle veiligheidsvoorwaarden uit ADN en Arbowet zijn nageleefd,
– de metingen door een bevoegd persoon zijn uitgevoerd,
– en de vrijgave correct is geregistreerd.

Terminals of opdrachtgevers mogen wél aanvullende eisen stellen — zoals het verplicht overleggen van een officieel gasvrij certificaat. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij hoge risico’s, bij specifieke productgroepen of bij verhoogde veiligheidseisen van terminals.

Deze toelichting is juridisch relevant omdat in de praktijk soms wordt aangenomen dat een gasvrij certificaat altijd verplicht is. Dat is niet het geval volgens ADN en Arbo, zolang aan de wettelijke basisvoorwaarden wordt voldaan en de procedure aantoonbaar veilig is.

Alle relevante documenten en checklists zijn te vinden op onze website

Samenvatting: inertiseren in zes stappen

  1. Voorbereiden en controleren (installatie, tank, meting)
  2. Veilig aansluiten van stikstofvoorziening.
  3. Zuurstof verdringen tot onder 8 volumeprocent.
  4. Stabiele inertie handhaven en bewaken.
  5. Meten, loggen en vrijgeven.
  6. Plaatsen van stikstoflabels met opschrift gevaar!

Veiligheids regels

  • Werken met stikstof is werken in een potentieel dodelijke omgeving. Eén fout kan ernstige gevolgen hebben.
  • Volg altijd vastgestelde procedures en veiligheidsinstructies.
  • Werk nooit alleen bij inertiseerwerkzaamheden.
  • Gebruik ademlucht en gasdetectie, ook buiten de tank.
  • Laat altijd een tweede persoon toezicht houden.
  • Draag altijd een persoonlijke zuurstofmeter.

Belangrijk slotwoord

Bron: Binnenvaart Kennis
Dit artikel is een samenwerking met Rene Overveld
Gebaseerd op ADN, ISGINTT en terminalprocedures.
Laatste update: 18 oktober 2025.

Disclaimer

Deze richtlijn is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld op basis van actuele regelgeving, vakrichtlijnen en operationele praktijk binnen de binnenvaartsector.
Aan de inhoud van deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.

Binnenvaart Kennis aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor schade, letsel of andere gevolgen die direct of indirect voortvloeien uit het gebruik van deze informatie, het niet naleven van wettelijke voorschriften of het onjuist interpreteren van de inhoud.

Het is te allen tijde de verantwoordelijkheid van de gebruiker en/of werkgever om te handelen in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving, terminalvoorschriften en veiligheidsprocedures aan boord.

Geen overeenkomende berichten.