| ► Nu is het woordje slecht in dit verband relatief ten opzichte van wat je tijdens het weer moet doen. Wij zijn geneigd te spreken van slecht weer als we tegen windkracht 7 in moeten beuken, terwijl een beetje zeiler dan juist van mooi weer spreekt, namelijk mooi weer om te zeilen. • We worden altijd via diversen kanalen op de hoogte gehouden van de weersvoorspellingen, we weten allemaal dat het er aan komt, maar wat is het gevaar van slecht weer? • Iedereen is natuurlijk altijd zelf verantwoordelijk om te gaan varen met slecht weer, maar je een beetje verdiepen in wat je zelf kunt doen is een kleine moeite. • Welk vaarwater ga je over? Hoe is je schip geladen? Vele van deze vragen hebben wij in een overzichtelijk lijstje gemaakt, het is natuurlijk geen verplichting hier wat mee te doen, maar een beetje bewustwording over wat je zelf kan doen. |
Bij slecht weer varen is niet alleen een kwestie van ervaring, maar ook van wettelijke verantwoordelijkheid en een zorgvuldige risicoafweging. In de binnenvaart geldt dat veiligheid altijd prioriteit heeft boven planning of commerciële druk.
Deze richtlijn is bedoeld om bemanning en gezagvoerders te ondersteunen bij het nemen van verantwoorde beslissingen wanneer de weersomstandigheden verslechteren.
1. Wettelijke verantwoordelijkheid
De gezagvoerder van het schip is volgens de binnenvaartwet en het ADN verantwoordelijk voor de veilige vaart.
Dat betekent onder meer:
- het inschatten van risico’s op basis van actuele en verwachte weersomstandigheden;
- het treffen van passende maatregelen om gevaarlijke situaties te voorkomen;
- en, indien nodig, de reis uitstellen of onderbreken als de veiligheid van schip, bemanning of lading in het geding komt.
Ook de werkgever of scheepseigenaar heeft een zorgplicht voor veilige werkomstandigheden aan boord (Arbowet).
2. Slecht weer is een operationeel begrip
“Slecht weer” heeft geen vaste juridische definitie. Wat voor het ene schip beheersbaar is, kan voor een ander schip een reëel gevaar opleveren. De beoordeling moet daarom altijd gebeuren op basis van:
- type schip, belading en stabiliteit,
- vaargbied, golfslag en windrichting,
- vaardigheid en ervaring van bemanning,
- operationele limieten van de uitrusting en het schip.
Als algemene richtlijn geldt dat windkracht 7 en hoger vaak leidt tot verhoogde risico’s, maar ook bij lagere windkrachten kunnen omstandigheden lokaal gevaarlijk zijn (bijv. zijwind op bruggen of sluizen, golfontwikkeling op open water).
3. Risicoanalyse vóór vertrek en tijdens de reis
Voor vertrek en tijdens de reis moet een risicoanalyse worden uitgevoerd, waarbij ten minste wordt gekeken naar:
- actuele weersverwachting (KNMI, lokale waarschuwingssystemen),
- waterstanden en stroming,
- route en passages door risicozones (sluizen, open water, bruggen),
- mogelijkheden om veilig af te meren of te schuilen.
Voor betrouwbare informatie kan gebruik worden gemaakt van onder andere:
- KNMI Waarschuwingen,
- Buienradar,
- Rijkswaterstaat Waterinfo,
- Marifooninformatie en berichten aan de scheepvaart (BAS).
4. Operationele maatregelen
Als uit de risicoanalyse blijkt dat het weer een risico vormt, kunnen de volgende maatregelen worden genomen:
- Vertrek uitstellen of route aanpassen.
- Vaarsnelheid verlagen of onder beschutting varen.
- Tijdig maatregelen treffen om veilig af te meren of te schuilen.
- Dekuitrusting, luiken, dekzeilen en lading goed zekeren.
- Bemanning instrueren over noodprocedures en communicatie.
Wanneer omstandigheden onverwacht verslechteren, moet de gezagvoerder:
- Prioriteit geven aan de veiligheid van schip en bemanning.
- De reis indien nodig onderbreken.
- De situatie en genomen maatregelen vastleggen in het logboek.
5. Hulpmiddelen en checklist
Binnenvaart Kennis heeft een praktische checklist voor slecht weer ontwikkeld.
Deze checklist is geen wettelijke verplichting, maar een hulpmiddel bij het uitvoeren van de risicoanalyse en het voorbereiden van de reis.
De wettelijke verplichting tot een zorgvuldige beoordeling blijft altijd bij de gezagvoerder en het bedrijf.
De checklist kan worden geïntegreerd in het veiligheidsplan of VMS.
6. Wettelijke grondslag
Deze richtlijn is gebaseerd op:
- Binnenvaartwet,
- ADN – Europees verdrag voor vervoer gevaarlijke stoffen over de binnenwateren,
- Arbowetgeving,
- ISGINTT,
- en gangbare operationele veiligheidsprocedures in de binnenvaart.
1-Actuele wind Nederland
2-Weerbericht Teletekst
3-Weerbericht KNMI
4-Checklist slecht weer( Download)
| Download hieronder de checklist voor varen bij slecht weer, deze is na het downloaden geheel digitaal in te vullen |
