PID-meter uitgelegd

Praktische uitleg over het gebruik van een PID-meter aan boord, inclusief uitleg over detecteren, ionisatie-energie, PID-lampen en correctiefactoren.

Wat is een PID-meter?

Een PID-meter is een apparaat dat vluchtige organische stoffen (VOC’s) kan detecteren in de lucht.

PID staat voor Photo Ionisation Detector.

Het instrument wordt veel gebruikt in de binnenvaart, industrie en tankopslag om snel te controleren of er dampen aanwezig zijn van producten zoals oplosmiddelen, brandstoffen en chemische stoffen.

Aan boord van tankschepen wordt een PID-meter onder andere gebruikt:

• tijdens laden en lossen;
• bij tankinspecties;
• voor controle van dampen;
• tijdens gasvrij meten;
• bij controle van leidingen, pompen en manifolds;
• voor persoonlijke veiligheid.

Een PID-meter reageert zeer snel. Moderne apparaten kunnen vaak binnen enkele seconden veranderingen in de lucht detecteren.

Detecteren of meten?

Veel mensen noemen een PID een meetinstrument, maar technisch gezien is het vooral een detector.

Een detector laat zien dát er gas aanwezig is. Een meetinstrument probeert exact te bepalen hoeveel gas aanwezig is.

Een PID zit daar een beetje tussenin. Moderne sensoren zijn erg gevoelig en kunnen zeer lage concentraties detecteren, maar de waarde op het scherm blijft afhankelijk van meerdere factoren.

Een PID-meter geeft vooral een indicatie van vluchtige dampen.

Vertrouw daarom nooit blind op alleen het getal op het scherm.

Hoe werkt een PID-meter?

In de PID-meter zit een speciale UV-lamp. Deze lamp straalt ultraviolet licht uit op de gasmoleculen die door de sensor worden gezogen.

Sommige vluchtige stoffen reageren op dit UV-licht. Hierbij ontstaan geladen deeltjes, ook wel ionen genoemd. De sensor meet deze reactie en zet dit om naar een waarde in ppm.

De PID gebruikt UV-licht om bepaalde dampen zichtbaar te maken voor de sensor.

Niet alle stoffen reageren hetzelfde op UV-licht. Daarom ziet een PID sommige gassen wel en andere niet.

Ionisatie-energie uitgelegd

Elke vluchtige stof heeft een eigen ionisatie-energie. Dat is de minimale hoeveelheid energie die nodig is om de stof zichtbaar te maken voor de sensor.

• Xyleen → 8,56 eV
• Benzeen → 9,25 eV
• Mierenzuur → 11,33 eV

De UV-lamp van een PID heeft ook een eigen sterkte. De meest voorkomende PID-lampen zijn:

• 9.8 eV
• 10.6 eV
• 11.7 eV

De lampsterkte van de PID moet hoger zijn dan de ionisatie-energie van het gas.

Is de lamp niet sterk genoeg? Dan ziet de PID het gas simpelweg niet.

Praktijkvoorbeeld

Een PID met een 9.8 eV lamp:

• ziet xyleen wel;
• ziet benzeen wel;
• ziet mierenzuur niet.

Een PID met een 11.7 eV lamp:

• ziet xyleen wel;
• ziet benzeen wel;
• ziet mierenzuur wel.

Dat betekent dus dat een PID soms 0 ppm kan aangeven terwijl er toch damp aanwezig is.

Daarom moet je altijd weten:

• welke stof je verwacht;
• welke PID-lamp gebruikt wordt;
• wat de beperkingen van het apparaat zijn.

Verschillende PID-lampen

9.8 eV lamp

De 9.8 eV lamp is selectiever en wordt vaak gebruikt bij BTEX-metingen en benzeenmetingen.

10.6 eV lamp

De 10.6 eV lamp is de meest gebruikte PID-lamp. Deze lamp detecteert veel verschillende VOC’s en is relatief stabiel.

11.7 eV lamp

De 11.7 eV lamp is het krachtigst en kan meer soorten stoffen detecteren. Deze lamp is echter gevoeliger voor vervuiling en heeft meestal een kortere levensduur.

Sterker is dus niet automatisch beter. De juiste lamp hangt af van de situatie en van de stof die je verwacht.

Correctiefactoren uitgelegd

Een PID-meter wordt meestal gekalibreerd op één specifiek gas. In de meeste gevallen is dat isobutyleen.

Maar andere stoffen reageren anders op de sensor. Daarom werken PID-meters met correctiefactoren.

Voorbeeld correctiefactor

De PID geeft 2 ppm aan. Je meet benzeen. De correctiefactor van benzeen is 0,55.

2 × 0,55 = 1,1 ppm benzeen

De werkelijke concentratie ligt dus lager dan de weergegeven waarde.

Gebruik altijd de correctiefactorentabel van de fabrikant van jouw PID-meter.

Veelgemaakte fouten

Blind vertrouwen op het scherm

Een PID is een hulpmiddel. Geen apparaat dat alles ziet.

• Let op de lading.
• Let op de omstandigheden.
• Let op ventilatie.
• Let op mogelijke verstoringen.

Verkeerde lamp gebruiken

Een verkeerde lamp kan ervoor zorgen dat stoffen niet zichtbaar zijn of dat metingen onbetrouwbaar worden.

Geen rekening houden met correctiefactoren

De waarde op het scherm is niet automatisch de echte concentratie van het gas.

• Controleer welk product wordt gemeten.
• Controleer welke correctiefactor erbij hoort.
• Controleer welke PID-lamp gebruikt wordt.

Belangrijk om te onthouden

Een PID-meter is een zeer handig hulpmiddel voor gasdetectie aan boord.

• Een PID ziet niet alles.
• De lampkeuze is belangrijk.
• Correctiefactoren blijven nodig.
• Onderhoud is essentieel.
• Praktijkkennis blijft noodzakelijk.

Een goede gebruiker kijkt daarom niet alleen naar het scherm, maar denkt ook na over de lading, de situatie, de gebruikte sensor en de beperkingen van het apparaat.

Binnenvaart Kennis – Samen Weten We Meer!