Hijsen bij wind: richtlijnen, grenzen en gezond verstand

Binnen de binnenvaart wordt regelmatig gehesen met kranen, variërend van kleine david, autokraan tot grote bunkergiek in atex omgeving. Veilig werken staat daarbij altijd centraal. Een belangrijk discussiepunt is de invloed van wind op hijswerkzaamheden. Hoe sterk mag het waaien, en welke maatregelen zijn er nodig om veilig te blijven werken?

Beperkte richtlijnen vanuit wet- en regelgeving

De machinerichtlijn (waar ook de arbowetgeving naar verwijst) geeft slechts algemene bepalingen over veilig gebruik, zonder concrete grenzen voor weersomstandigheden. Daarmee ligt de verantwoordelijkheid grotendeels bij fabrikant, werkgever en gebruiker. Het minimale vereiste is dat de handleiding van de kraan duidelijk aangeeft onder welke omstandigheden de kraan gebruikt mag worden.

De praktijk in de kraanwereld

In de kraanwereld wordt windkracht 5 Beaufort (circa 29–38 km/u) vaak als grens aangehouden voor veilig gebruik. Deze waarde is echter geen harde norm. Het hangt sterk af van:
• het type en de afmetingen van het object dat gehesen wordt,
• de omgeving (bebouwing, obstakels, open water),
• de ervaring en scholing van de bediener.

Omdat in de binnenvaart hijswerk vaak door mensen wordt uitgevoerd die slechts incidenteel hijsen en doorgaans een instructie (“voldoende onderricht”) hebben gehad, wordt vaak een conservatievere grens aangehouden. In de praktijk wordt vaak gewerkt met:
• Maximaal windkracht 5 Beaufort (29–38 km/u),
• of 30 km/u windsnelheid met windstoten tot 35 km/u.

Deze grens is eenvoudig te begrijpen en sluit aan bij de beleving: windkracht 5 wordt door vrijwel iedereen ervaren als “sterke wind” waarbij risicovolle hijsacties vermeden moeten worden.

Moet er een actieve windbeveiliging op kranen zitten?

Dit is een interessant discussiepunt. In de praktijk geldt:
• De meeste kranen hebben géén actieve beveiliging die het gebruik blokkeert bij te hoge windsnelheden.
• Ook in sectoren met hoge risico’s, zoals offshore, ATEX-omgevingen of zelfs bij kranen waar mensen in gehesen worden (manriding), is dit niet gebruikelijk.
• Fabrikanten adviseren meestal om het weerbericht en de actuele omgeving in de gaten te houden. Bij complexere en hoge kranen wordt een windmeter geplaatst die de operator ondersteunt in zijn beoordeling.

Het blijft daarmee een kwestie van gezond verstand en verantwoordelijkheid van de bediener.

Praktijkvoorbeelden

Bij Misti wordt de windbeperking altijd vermeld in de handleiding. Bij complexere kranen komt dit ook aan bod in de training. Bij toepassingen met hogere risico’s, zoals manriding of ATEX, wordt een indicatieve windmeter geplaatst.

Voor attracties op zee, zoals de Cliffhanger Swing voor MSC Cruises, wordt gewerkt met duidelijke grenzen voor gemiddelde windsnelheid én piekbelasting. De operator krijgt een bedieningsadvies waarmee hij of zij de keuze kan maken.

Conclusie: gezond verstand voorop

Hoewel richtlijnen belangrijk zijn, blijft de dagelijkse praktijk vaak draaien om gezond verstand:
• Maak vóór het hijsen altijd een risico-inschatting.
• Controleer de omgeving (obstakels, andere schepen, bebouwing).
• Controleer de hijsmiddelen en de staat van de kraan.
• Bekijk de huidige weersomstandigheden én de voorspellingen (zeker bij langdurig werk).
Maak een lijntje vast aan het hijsobject om die in de wind recht te houden en tollen te voorkomen indien nodig.

Want of het nu gaat om een complexe offshore-kraan of een scheepskraan in de binnenvaart: bij windkracht 5 zal een verantwoordelijk persoon geen complexe hijsactie uitvoeren — net zoals je bij die wind ook geen auto onbeveiligd aan de wal zou zetten.

Meer informatie

In het bijgeleverde kraanboek staat in de handleiding vaak ook een aanbeveling, kun je die niet vinden neem dan contact op met de leverancier van de kraan.

Plak op de kraan een sticker met de maximale windkracht waarbij je de kraan mag gebruiken.

U bent zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de autokraan, dit artikel is enkel een aanbeveling.

---

Voor dit artikel werkten we samen met MISTI Scheepskranen, specialist in hijsoplossingen voor de maritieme sector.